decyzja ZRID jako decyzja wywłaszczeniowa – wywłaszczenie nieruchomości pod drogę

Jak już Państwo wiecie z poprzednich wpisów, zasady przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych określa tzw. specustawa drogowa. Podstawą do rozpoczęcia robót budowlanych w zakresie budowy drogi publicznej jest decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (decyzja ZRID). Zaś do wydania rzeczonej decyzji dochodzi w ramach dość specyficznego postępowania administracyjnego, które w zasadzie jest sumą kilku innych odrębnych procedur i rozstrzygnięć administracyjnych.

Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie sądowym i nauce prawa, rzeczona decyzja skutkuje przede wszystkim odebraniem praw rzeczowych przysługujących do nieruchomości (np. prawa własności lub użytkowania wieczystego), czyli wywłaszczeniem nieruchomości.

Zgodnie z art. 12 ust. 4 specustawy drogowej, nieruchomości przejęte na podstawie decyzji ZRID stają się z mocy prawa „własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych” lub „własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych”.

Nie należy przy tym mylić wspomnianego wyżej właściciela nieruchomości przejętej pod drogę od podmiotu wykonującego zadania zarządcy drogi. Przez zarządcę drogi, zgodnie z przepisami ustawy o drogach publicznych, należy rozumieć Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w zakresie dróg krajowych, zarząd województwa w zakresie dróg wojewódzkich, zarząd powiatu w zakresie dróg powiatowych, wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w zakresie dróg gminnych. Ponadto, w przypadku autostrad GDDKiA jest zarządcą autostrady wybudowanej na zasadach określonych w ustawie jedynie do czasu przekazania jej, w drodze porozumienia, spółce, z którą zawarto umowę o budowę i eksploatację albo wyłącznie eksploatację autostrady. Po przekazaniu autostrady do eksploatacji GDDKiA przysługują jedynie niektóre zadania zarządcy drogi.

Podobnie jak większość innych skutków związanych z wydaniem decyzji ZRID, przejście prawa własności na podmiot publicznoprawny, następuje z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna. Dotyczy to również decyzji, której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.